Het Meetjesland in het noorden van Oost-Vlaanderen This page in English

Kluizen

Historische schets

Kluizen was een zandachtige en woeste heidestreek, gelegen in de uiterst zuidelijke uithoek van het Ambacht Assenede en door 'De Lange Beek' gescheiden van het St.-Baafsdomein in Evergem.  Deze plek werd tussen 1115 en 1119 door de graaf van Vlaanderen, Boudewijn VII, geschonken aan de abdij van Ename.  De abdij moest er een kerk en een kluis voor de monniken bouwen.  De monniken leidden de ontginning van de 12 kolonistenhoeven, later bekend als het ontginningsgoed De Twaalf Hofsteden.
In 1122 gaf de bisschop van Utrecht de toelating om er een kapel te bouwen.  Kluizen ontstond dus als een echt ontginningsdorp.  Vanaf 1559 behoorden Ertvelde en Kluizen tot het bisdom Gent.

Belangrijk in de ontginningsfase van het oostelijk gebied zijn de 133 bunder 'woestine' in Kluizen en Ertvelde, die Wouter van der Averien in 1227 kreeg van gravin Johanna en haar echtgenoot Fernand, de latere heerlijkheid van Averije.  Samen met de Twaalf Hofsteden vormde Averije het voornaamste rechtsgebied van het oude Ertvelde en Kluizen.

Het hele gebied van de twee gemeenten bestond, tot ongeveer 100 jaar geleden, nog uit twee scherp afgetekende landschappen.  Westelijk lag de vallei van de Burggravenstroom, een moerassig waterrijk gebied met bestendige zorg voor afwatering.  Noordelijk en oostelijk daarvan bevond zich het hoger gelegen heidegebeid van Rieme en Tervenen.  Nog tot in de 18de eeuw huisden hier wolven en vossen en werd het zand van de Riemse heide aan de zandschippers verpacht.

In Kluizen ontwikkelde de dorpskern zich rond de kerk.  In Ertvelde gebeurde dit in de omgeving van de Antwerpse heerweg en de Burggravenstroom.  Nabij de monding van de Burggravenstroom ontstond de nog bestaande Lindenlaan (nu een geklasseerd landschap), die in 1846 aangeplant werd.

Bezienswaardigheden

Kluizen
Langs de Langebeke bouwde de abdij van Ename in 1120 een O.-L.-Vrouwkapel, waarrond de parochie Kluizen zou groeien.  De parochiekerk van O.-L.-Vrouw Geboorte is een classicistische driebeukige hallenkerk.  In 1722 werd het koor vergroot en in 1768 werd de westertoren verbouwd.  In het midden van de 19de eeuw verbouwde architect Minard het gebouw.  Het interieur werd dan ook helemaal vernieuwd.  Bezienswaardig is het schilderij 'Tenhemelopneming van Maria', door Nikolaas de Riemaecker, alias Roose.

Waterspaarbekken, zuidwestelijk van Kluizen
Het drinkwaterproductiecentrum van Kluizen, dat de Vlaamse Maatschappij voor Watervoorziening in opdracht van het Vlaams Gewest heeft gebouwd werd in 1974 officieel in gebruik genomen.  Het productiecentrum omvatte toen een spaarbekken met een inhoud van 6,4 miljoen kubieke meter er een behandelingsstation met een productiecapaciteit van 20.000 kubieke meter drinkwater per dag.  In 1996 werd een tweede spaarbekken in gebruik genomen, waardoor de totale opslagcapaciteit voor oppervlaktewater steeg tot 11,4 miljoen kubieke meter, meteen het grootste ruwwaterreservoir in Vlaanderen. De productiecapaciteit van het behandelingsstation kon hierdoor verhoogd worden tot 40.000 kubieke meter drinkwater per dag.

Het oppervlaktewater wordt momenteel [1998] aangevoerd vanuit vier stroomgebieden: het stroomgebied van de Burggravenstroom, het stroomgebied van de Lieve-Brakeleike, het stroomgebied van de Oude Kale en Meire en het stroomgebied van de Lieve (Zomergem).  Dit oppervlaktewater heeft door het besluit van de Vlaamse regering van 21 oktober 1987 de functietoekenning 'drinkwater' gekregen.
Het totale bevoorradingsgebied van Kluizen bedraagt momenteel 12.000 hectaren. Na verdere saneringswerken, onder andere in het stroomgebied van de Poekebeek, zal dit tegen 2000 uitgebreid worden tot 26.000 hectaren.

Het gebruik van oppervlaktewater voor de productie van drinkwater heeft als voordeel dat men over enorme waterhoeveelheden kan beschikken. Bovendien worden op die manier de grondwatervoorraden gevrijwaard. Omdat de kwaliteit van het oppervlaktewater echter minder goed is dan die van grondwater, is de waterbehandeling complexer en duurder.

Bij het winnen van oppervlaktewater is een permanente kwaliteitszorg van groot belang: enerzijds moet de kwaliteit van het in te nemen oppervlaktewater voortdurend gecontroleerd worden, en anderzijds dienen nadelige invloeden op de kwaliteit van het oppervlaktewater tijdig vastgesteld en ingeschat te worden.  Het oppervlaktewater dat wordt aangewend bij de productie van drinkwater wordt maandelijks op diverse meetpunten gecontroleerd.  Ter hoogte van de inname in het spaarbekken gebeurt deze controle dagelijks.  Op die manier heeft er permanent een kwaliteitsopvolging van de waterlopen plaats, waardoor ook de oorsprong en het traject van een verontreiniging tijdig opgespoord kunnen worden.  Investeringen inzake riolering en waterzuivering worden nauwlettend opgevolgd.

Het drinkwaterproductiecentrum van Kluizen stond in 1997 in voor 77% van de totale drinkwaterproductie van de VMW in Oost-Vlaanderen. Vier grondwaterwinningen (Eeklo, Lembeke-Oosteeklo, Moerbeke en Zele) zorgen voor de overige 23%.  Daarnaast doet de VMW beroep op aanvullende drinkwaterleveringen van de Antwerpse Waterwerken (AWW) en de Tussengemeentelijke Maatschappij der Vlaanderen voor Watervoorziening (TMVW).

In totaal bevoorraadt de VMW, het belangrijkste drinkwaterbedrijf in Vlaanderen, in de provincie Oost-Vlaanderen 27 gemeenten-vennoten, met ruim 400.000 klanten-verbruikers.  In het noorden van de provincie verzekert de VMW de drinkwatervoorziening in het Meetjesland en het Waasland, met uitzondering van de stad Sint-Niklaas en het Linkerscheldeoevergebied. In het zuiden bevoorraadt de VMW de Dendervallei, meer bepaald de zone Geraardsbergen-Ninove-Denderleeuw.  Met haar strenge kwaliteitscontrole waarborgt de VMW aan haar klanten-verbruikers 24 uur op 24 uur de levering van kwaliteitsvol drinkwater.

Volgens de officiële webstek van de gemeente Evergem waartoe Kluizen nu behoort, stond de bevolking van Kluizen op 31/12/1990 op 1.471 personen en op 31/12/2010 was dat "opgeklommen" naar 1.472.

Bron: de uitstekende «Streekgids Meetjesland» gepubliceerd in 1998 door Natuur en Landschap Meetjesland vzw.

De top van deze blz
Meer foto's van Kluizen
Onze Meetjesland homepage
Tijdschrift «Ons Meetjesland»
Doorzoek onze Meetjesland webstek !
The Meetjesland (in English)

MijnPlatteland homepage

Meest recente bijwerking :  16/01/2014


Aalter
Adegem
Assenede
Balgerhoeke
Bassevelde
Bellem
Belzele
Bentille
Boekhoute
Donk
Doornzele
Eeklo
Ertvelde
Evergem
Hansbeke
Kaprijke
Kerkbrugge-Langerbrugge
Kleit
Kluizen
Knesselare
Landegem
Lembeke
Lotenhulle
Lovendegem
Maldegem
Merendree
Middelburg
Nevele
Oosteeklo
Oostwinkel
Overslag
Poeke
Poesele
Rieme
Ronsele
Sleidinge
St.-Jan-in-Eremo
St.-Kruis-Winkel
St.-Laureins
St.-Margriete
St.-Maria-Aalter
Ursel
Vinderhoute
Vosselare
Waarschoot
Wachtebeke
Waterland-Oudeman
Watervliet
Wippelgem
Zelzate
Zomergem