Het Meetjesland in het noorden van Oost-Vlaanderen

Holbewoners
in Sint-Margriete in de 20ste Eeuw

De krantekoppen schreewden "HET GEHEIM DER HOLBEWONERS VAN SINT-MARGRIETE", "Krotbewoners van Sint-Margriete leefden op ondergrondse schat" en "Geld en goud tussen planken en lorren".

Het leven als "holbewoners" van de twee broers begon in 1969.  Maar dit heel verhaal begon lang voordien.

De twee koppige broers, allebei geboren in St.-Margriete, Richard op 19/7/1908 en Maurice op 7/4/1910 waren zonen van metser Alphons Bernard Dumoulin (° St.-Margriete 22/3/1872) en van Louise Derycke. De twee getuigen die Alphons had gevraagd voor de geboorte-aangifte van Richard waren Andreas Dumoulin (° St-Margriete 9/11/1873) en Charles Louis Dumoulin (° St-Margriete 24/10/1884), allebei metsers en allebei broers van Alphons, zonen van metser Pieter Bernard Dumoulin.

Een zeldzame fote van Richard

Deze zeldzame foto van Richard werd gepubliceerd door Piet De Baets in Taptoe op 11/9/2019.

In het dorp was er verwarring over de familienaam van de broers.  Sommigen dachten dat ze Matthijs noemden.  We begrijpen dat niet te best.  Iemand dacht dat hun moeder Martens noemde.  Niet zo.  Het was de moeder van Alphons Bernard Dumoulin, dus hun grootmoeder die Marie Sophie Martens noemde.

Ze weigerden de oorlogsbelastingen te betalen na WO II.  Misschien waren ze daarna niet heel erg vereerd met de manier waarop de fiscus hierop reageerde. Feit is ze weigerden dan alle belastingen te betalen en dat bleef aanslepen voor meer dan 20 jaar.

In feite waren ze allebei "noeste" werkers.  Al de journalisten gebruikten dat woord "noest" om hen te beschrijven.  Er stonden heel wat huizen in de gemeente die zij gebouwd hadden.  Ze waren dus zeker niet te arm om hun belastingen te betalen.  Ze kwamen eens ergens voorbij op de fiets naar hun werk en iemand hoorde de ene zeggen tegen de andere: "Het zal nog komen dat we niets meer hebben."

De staat sloeg dan hun eigendommen aan en verkocht ze.  Uiteindelijk werd ook hun huis gerechtelijk verkocht.  Die openbare verkoop bracht maar 350.000 frank op omdat de kandidaat-kopers vreesden voor moeilijkheden.  Dat huis was misschien wel 5 keer meer waard.  En moeilijkheden waren er al onmiddellijk: ze weigerden het huis te verlaten.  De rijkswacht heeft er hen dan niet zonder verzet uitgezet.

De burgemeester vond dan voor hen een zaaltje—of was het een loods ?—die hoorde bij een leegstaande café en daar zaten ze dan zonder electriciteit en zonder enig comfort met nog enkele meubeltjes en weinig meer.

Dat was in 1968 indien we een naamloze bron mogen geloven.  De kranteknipsels die we dank zij tSentsArchief konden bekomen geven niet veel bibliografische gegevens over de gazet die ze publiceerde behalve een vrij recent artikel in het Meetjeslands weekblad Taptoe.

Na een zekere tijd wou de brouwerij weer beschikken over die café en dus de rijkswacht moest de twee broers, ook daar en ook hardhandig, buitenzetten.  Al wat ze dan nog hadden werd overgebracht naar het laatste brokje land dat nog hun eigendom was.  Dat was in september 1969.  En de winter stond voor de deur.  Met golfplaten, planken, plastiekzakken en -zeilen maakten ze daar in het open land dan hun krot.

Klik op de afbeelding hieronder voor een grotere copij ervan. 
Hun leefkamer

Dat de wind daar in hun leefkamer vrij spel had geloven we ook al niet.

De wind zou er vrij spel gehad hebben.  En het zou er binnen geregend hebben zoals buiten.  Kom, kom !  We zijn akkoord, het was er niet erg gezellig.  Maar ze waren metsers, ze wisten wat een aardappelgraf was en ze kenden het verschil tussen zand en klei.

Ze sprokkelden hout om zich te verwarmen, in het land vonden ze kleine aardappeltjes, die Louise Verhelst kookte voor hen, en veldgroenten. Ook de bakker stopte één keer per week voor brood.  Uit compassie of betaalden ze daarvoor ?  Een van hun zussen kwam regelmatig vanuit Eeklo op de fiets met verse kleren en het meest elementaire.  We kunnen niet bevestigen dat hun zus die kleren daar in de beek waste, zoals een journalist schreef.  Hoe dan ook, geloof het of niet, ze waren vrij proper.

Klik op de afbeelding hieronder voor een grotere copij ervan. 
Het bed van de broers

Deze foto van het bed van de broers werd gepubliceerd samen met het artikel van Hugo Stevens.

Ze werden meer en meer wantrouwig en alle andere nieuwsgierigen—en die waren er meer en meer—werden gemijd als belastings­controleurs.

Negen lange jaren zouden ze dat leventje volhouden.  Dan vernam de burgemeester dat één van hen ziek was en alle hulp weigerde.  Meer en meer omwonenden vonden het een echt schandaal dat de autoriteiten dit zo maar duldden.

Na nog wat tervergeefs onderhandelen werden ze in de combi van de rijkswacht geduwd.  Vooral Richard verzette zich ferm.

Klik op de afbeelding hieronder voor een grotere copij ervan. 
Hun duifje mocht vrijuit gaan.

Hun duifje mocht vrijuit gaan.

Hugo Stevens eindigt zijn artikel als volgt:
"Tekenend was echter het gebaar van Maurits, toen hij zijn vertrouwde krocht verliet.  Hij schonk zijn huisdier, een duif, de vrijheid.  Hun koppigheid heeft het uiteindelijk moeten afleggen tegen het gezond verstand."
Ja, die duif vermeldden ze ook allemaal.

In één van die artikels onder de titel "Krotbewoners van Sint-Margriete leefden op ondergrondse schat" vertelde Hugo Stevens: "Na afbraak van hun krot werd een goudschat gevonden, waarvan de waarde nog niet gekend is.  Hun rijkdom bestaat uit 1,5 miljoen in baar geld, twee goudstaven van elk 1 kg en honderden goudmunten uit België, Nederland, Amerika en Groot-Britannië, daterend uit de periode 1830-1850."

Klik op de afbeelding hieronder voor een grotere copij ervan. 
Richard moest hardhandig in de combi gestopt worden.

Richard moest hardhandig in de combi gestopt worden.
Foto gepubliceerd op 15/2/1978.

De journalisten waren akkoord over het baar geld en de twee goudstaven maar Jef Nijs overdreef misschien wel heel lichtjes toen hij in zijn artikel schreef over ontelbare muntstukken.  We weten dat wel: ontelbaar betekent dat er veel waren.  Maar we kunnen ons echt niet voorstellen dat niemand zich de moeite zou getroost hebben om die muntstukjes te tellen.  En het baar geld ?  Die briefjes zaten daar al zo lang aan elkaar vastgeklampt !  Iemand vertelde ons: "Iedere keer dat ze ze hertelden waren er meer".

Nu in 2021 delen we nog altijd door 40 om te weten hoeveel euros dat zijn.  Maar die euro heeft al heel wat van zijn waarde verloren sinds het jaar 2000.  In 1978 kostte een goudstaaf van 1 kg gemiddeld bijna USD 6.218.  Op 21 augustus 2021 kon men in België zo'n goudstaaf kopen voor bijna €49.680.  En dat was dan USD 58.110.

De twee broers werden dan overgebracht naar het Godshuis in Sint-Laureins dat dan nog diende als bejaar­den­tehuis.  Ze kregen daar elk een kamer en alles wat jan en alleman in een rusthuis krijgt.  En ze zijn eenzaten gebleven tot ze overleden, allebei in het Ziekenhuis in Eeklo, Maurice op 11 juni 1983 en Richard op 21 oktober 1990.

Zouden ze ingezien hebben dat iemand toch moest betalen voor hun kost en inwoon ?

De geboorte-akte van Richard, Maurice en hun vader Alphons

Met onze allerbeste dank aan tSentsArchief voor hun hulp en documentatie.

Naar de top van deze blz
Over Sint-Margriete
Het MeetjeslandInhoudstafelDoorzoek onze Meetjesland webstek

MijnPlatteland homepage
MijnPlatteLand.com

Meest recente bijwerking :  23-08-2021
Copyright Notice (c) 2022

Aalter
Adegem
Assenede
Balgerhoeke
Bassevelde
Bellem
Belzele
Bentille
Boekhoute
Donk
Doornzele
Eeklo
Ertvelde
Evergem
Hansbeke
Kaprijke
Kerkbrugge-Langerbrugge
Kleit
Kluizen
Knesselare
Landegem
Lembeke
Lotenhulle
Lovendegem
Maldegem
Merendree
Middelburg
Nevele
Oosteeklo
Oostwinkel
Overslag
Poeke
Poesele
Rieme
Ronsele
Sleidinge
St.-Jan-in-Eremo
St.-Kruis-Winkel
St.-Laureins
St.-Margriete
St.-Maria-Aalter
Ursel
Vinderhoute
Vosselare
Waarschoot
Wachtebeke
Waterland-Oudeman
Watervliet
Wippelgem
Zelzate
Zomergem